4/27/2009

Su ottura asiyani ikkige bölmekte


Su ottura asiyani ikkige bölmekte

Ottura asiyadiki 5 dölet ezeldin tagh- deryaléri bir- biri bilen tutushup ketkén ahaliléri hem öz ara arliship quda- baja bulushup ötken zimin idi. Bu jay burun türkistan dep atilatti. uruslar türk millitini parchilap bashqurush üchün bu jaydiki xelqni til shiweléri boyiche parchilap, sün’i milletlerni we sün’i döletlerni shekillendürdi. Sowit itpaqi parchilinip bu ziminda 5 musteqqil dölet shekillendi.


Bu 5 döletning ichide qirghizistan bilen Tajikistan taghliq rayun’gha jaylashqan bolup, qazaqistan, özbekistan we türkmenistanning asasliq su menbesi bolghan sir we amu deryalérining bashlinish noqtusi. iqtisadi bir qeder namrat.
Qazaqistan, Özbekistan, Türkmenistan qatarliq döletler néfit, tebi gaz qatarliq tebi bayliqlargha bay. Qirghizistan we Tajikistanning énirgiye menbesi.
Sowit itpaqi waqtida bular ottursidiki su we énirgiye yötkesh bir döletning ichki ishi bolghachqa zidiyet körilmigen idi. Musteqil bolghandin kiyin özbekistan, qazaqistan, türkmenistan qatarliq döletler qirghizistan we tajikistan’gha bérilidighan tebi gaz we néfitning bahasini xelqara baha boyiche tengshesh terepige méngip bahani burunqidin muwapiq miqdarda ashurdi. Eslidinla namrat bu ikki döletke nisbeten bu ish éghir keldi. Shuning bilen zidiyet körilishke bashlidi. Bularning ottursidik zidiyettin ünümlik paydilinip kéliwatqan Rosiye ot üstige may chachti.
Rosiye bashqani tashkenke bolghan seperi özbekistanning tayinini alghan bolsa, qirghizistan we Tajikistan rehberléri moskiwa seperide ularning tayinini aldi. Hem qirghizistanda chong tiptiki su ambiri yasap tok hasil qilish üchün 2 milyard kirdit we tajikistanda su ambiri yasash üchün hem 1.5 milyard kirdit ajirtidighanliqini melum qildi. Rosiye bir dem u terepte turup , bir dem bu terepte turup zidiyetni ulghaytip, otturidin payda aldi.
Bu dimek sir we amu deryalérining töwen éqimidiki 3 döletning su menbesini konturol qilish digen gep, shuning bilen su derya bash éqinidiki ikki dölet bilen derya ayaqidiki 3 döletni ayrip ezeldin bir qérindash bolghan bu tuqqanlarni ikkige bölmekte. Rosiye hem bu zidiyettin paydilinip ottura asiyani qolida oynatmaqta…



Turan yurtdin: Ghalip

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder